Ljheimar og sagna
vefsa Pjeturs Hafsteins Lrussonar


Aftur forsu

BRFI

Smsaga eftir Pjetur Hafstein Lrusson

        gti lgreglumaur.
        g gti svo sem allt eins nota varpsorin "hver sem ert", en g ks a varpa ig sem lgreglumann. a geri g eirri vissu, a brf etta muni eli mlsins samkvmt, hafna hj lgreglunni. Auvita veit g ekki hver ert. En mr finnst skemmtilegra a varpa ig sem persnu heldur en a skrifa v embtti, sem starfar hj. Vonandi fyrirgefur mr a.
        Ef til vill finnst r a g tti a byrja v, a gera einhverja grein fyrir sjlfum mr. g veit varla hvort ess gerist rf r v sem komi er, ea verur egar lest etta brf. Mli snst augljslega ekki um mig, egar llu er botninn hvolft, heldur um manninn nsta hsi. a er n einu sinni hann, sem er gjrningsmaurinn. vri kannske rttara a segja, a hann vri s gjrningsmaur, sem gtir n til, v auvita g minn tt essum verknai. Ea telst a ekki a minnsta kosti bein tttaka verknai, a hindra ekki framgang hans tt fri gefist? En sem sagt, eins og ekki arf a segja r, nru bara honum arna nsta hsi, - ekki mr.
        a atrii er ekki til lfi nokkurs manns, a ekki eigi a sr einhvern adraganda, sama hve smtt a er. mtt ekki misskilja mig. Svo kaldhinn er g ekki, a g vilji halda v fram, a a sem gerst hefur egar lest etta brf, s smatrii. Sur en svo. En allt byrjai etta skp hversdagslega. Ea svo var a minnsta a sj.
        g var nfluttur suur og hafi leigt mr essa herbergisboru vi Grettisgtu eftir auglsingu dagblai. Eins og auvita veist, er etta gaflkytra undir s. veist svo sem lka, a eigendurnir, hjn mijum aldri, ba neri hinni. Nei, g arf vst ekki a segja r a. En sennilega veistu ekki hvernig lfi au hjnin lifa, ef lf skyldi kalla. A vsu er a rannsknarefni nu vikomandi en gti nst r sar.
        Maurinn er bifvlavirki verkstinu, sem stendur beint mti hsinu. Mr skilst a hann hafi unni ar essi rjtuogfimm r, sem hann hefur gangsett annara manna pjturdsir.
        Mir hans, hverja hann blessar bak og fyrir, egar hann er fullur, hafi vst tali honum tr um, a hann vri a minnsta Caruso norursins. neitanlega bendir a til ess a hann hafi haft sngrdd egar stuttbuxurnar voru a slitna utan af honum. En s t er lngu liin. etta ngir honum til a spila pltur me tum Caruso fr v tappinn fkur af fyrstu flsku helgarinnar um klukkan sex fstudagskvldum og ar til sasta glasi lekur r hndum hans, afararntt hvers mnudags.
        Hann hefur svo sem fleira fyrir stafni mean hann drekkur en a hlusta strsngvarann og dsama minningu mur sinnar. annig er, a hann hefur a til sis li snu, a berja konuna af v kappi, sem msum lfsleium mnnum er tamt, egar brenglaar tilfinningar eirra streyma fr hjartanu og t hnefana, n ess a heilinn s fr um a veita teljandi mtstu. rj mnui hef g bi essu hsi. g minnist ess ekki a hafa s konuna bara ann tma. mist eru augu hennar sokkin litrkri gl, nefi broti ea axlirnar hrokknar r lii. Um sustu helgi drgi kappinn svo d, a handleggsbrjta konugarminn. Til ess notai hann skiftilykil en slk tl virast til margra hluta nytsamleg.
        ess gerist tpast rf a segja r, a vesalings konan pir jafnan og skrkir undan barsmunum. Framan af veru minni hr hsinu kom g henni stundum til hjlpar. Fyrst egar a gerist dugu fortlur mnar ekki karlinum, svo g kni ltillega upp kjamma hans. sljkkai honum og upp fr v var hann hrddur vi mig. En egar g var ess skynja, a eftir barsmarnar var a fastur liur, a au hjn gengju til rekkju nokkra stund, htti g a skilja essa sbru konu. g er ekki meiri bjargvttur en svo, a mr er um megn a bjarga flki, sem g skil ekki. Svo g hafi ekki frekari afskipti af essum frumstu samkvmisleikjum eirra hjna. En etta var n trdr.
        Eins og g sagi an var upphaf ess, a hefur etta brf undir hndum skp hversdagslegt. g hafi bi hr rman mnu. a var haustkvld. Regni dansai akinu, streymdi niur rennurnar og g tbakslaus. g hefi varla nennt t sjoppu, nema vegna ess, a g tlai a skrifa fram ntt og vanhagai v um tbak. a var ekki langt a fara sjoppuna. Samt var g hundblautur egar anga kom. Og mtti ekki seinna vera.
        g hef lngum haft gaman af a skjalla fagrar konur. v gat g ekki mr seti a tilkynna afgreislustelpunni sjoppunni, ljmandi snoturri snt, a roinn kinnum hennar vri upplfgandi mtsgn vi grma essa drungalega haustkvlds. Hn tk skjallinu brosandi um lei og hn afhenti mr tvo sgarettupakka. heimleiinni rakst g mann, vel vi aldur. Hann hmdi upp vi hsvegg og bjstrai vi a kveikja sr ppi. egar g var ann veginn a ganga fram hj honum, spuri hann mig, hvort g gti ekki bjarga sr um eldsptu. Regni hefi slkkt eirri sustu, sem hann var me sr. g dr eldsptnastokk upp r vasa mnum og rtti honum. Honum tkst a gla tbakinu, akkai mr fyrir og rtti mr stokkinn. rskamma stund horfumst vi augu; bir egjandi. A v bnu kvddumst vi. g heyri a maurinn gekk humtt eftir mr. g leit ekki um xl egar g kom a tidyrunum hj mr. En g vissi af honum. Fremur snotur maur a sj, utan augun. au voru hvss og bitur.
        egar heim kom settist g vi skrifbori, kveikti mr sgarettu og byrjai a skrifa. Skrifbori stendur undir essum eina glugga herbergisins. Hann veit beint a glugga nsta hsi. (Hva er g annars a segja r etta? Lklegast situr einmitt vi skrifboi mitt mean lest etta brf). tt g sti oft vi skrifbori, hafi g aldrei veitt glugganum mti neina srstaka athygli. egar g settist, s g a slkkt var innan hans. En skmmu sar kviknai ljs. Gamall maur gekk a glugganum og dr tjldin fr. Hann reykti ppu.
        Upp fr essu tk g a vera ess var, a aldrei var g fyrr sestur vi etta margnefnda skrifbor, en maurinn mti dr gluggatjldin fr og kveikti ljs herberginu. g gat ekki sr a hann vri a fylgjast neitt srstaklega me mr. En a er ekki alveg marktkt, v g hef ann vana a bogra yfir ritvlinni egar g skrifa og veiti v umhverfinu takmarkaa athygli. Svona gekk etta fyrir sig allnokkur kvld r og reyndar langt fram ntt. g ver a viurkenna, a svo fr a lokum, a forvitni mn var vakin. Hva gat manninum eiginlega gengi til me essari ljsasningu? Og hvers mtti g vnta? Hva vissi g nema mr stafai gn af honum?
        N gti g best tra, a veltir v fyrir r, hvers vegna g hafi ekki bara dregi gluggatjldin mn fyrir, fyrst maurinn mti dr sn fr. g geri a. En eins og getur hglega gengi r skugga um, eru gluggatjldin herbergi mnu unn og nsta gegns.
        Lengi vel s g ekkert herberginu mti, anna en dyrnar. veist a r standa beint andspnis glugganum. J, og svo auvita vegginn, sem dyrnar eru . Svo var a fyrir tveimur dgum, a g s, a essi veggur, og einnig dyrnar, hafi veri mlaur. a er svo sem viringarvert a mla hj sr herbergi. Bi ber a vott um dugna og eljusemi og eins getur a snt vissa smekkvsi, litavali esslegt. Smekkur flks er margbreytilegur. Sumir vilja hafa herbergi sn ljsum litum, jafnvel glannalega ljsum. Arir eru gefnir fyrir dempari liti og annig mtti lengi telja. En ekki minnist g ess, a hafa fyrr s svart herbergi. g s a vsu ekki nema ennan eina vegg og dyrnar honum. En g get mr ess til, a fyrst maurinn mlai etta svart, hljti hann a hafa gert slkt hi sama vi allt herbergi.
        Hvort a mr stti beygur? g segi a n kannske ekki. En heldur tti mr notalegt a skrifa essa ntt.
        ert annig starfi, a r beinlnis ber a hnsast annara manna ml. g hef hins vegar alltaf leitt slkt hj mr, enda var amma mn vn a segja, a eim mun minna sem g vissi um ara, eim mun betra. Of mikil vitneskja um flk, er engum til gs, sagi gamla konan. En g ver a jta, a eftir essa ntt var forvitni mn vakin.
        Mr tti ekki rlegt, a spyrja hsrendur mna. Ekki var sennilegt, a au hjnin vissu sitthva um manninn nsta hsi. Nei, a var beinlnis nsta v&iacutest. En jafn ruggt mtti telja, a ekki hlytist neitt gott af v, a blanda eim mli. v br g mr t sjoppu og rddi ltillega vi hina kinnarju afgreislustlku ar. g vissi sem var, a spjalli a veitti augum nokkurt yndi, eins tt upplsingar hennar kynnu a vera af skornum skammti. En g kom ekki aldeilis a tmum kofanum. Blessu stlkan reyndist vera alin upp hverfinu og ekki beinlnis samrmi vi urnefnda lfsreglu hennar mmu minnar, a best vri a vita sem minnst um anna flk. a minnsta var hn rjtandi frleiksbrunnur um manninnn hsinu vi hliina mr.
        "Hann fddist essu hsi og hefur alltaf tt heima ar", sagi hn og tyggjkla andist yfir hlft andlit hennar uns gmmi hvarf milli arflega sterkmlara varanna. "Gu, a eru rugglega hundra r san mamma hans d. San hefur hann veri arna einn, allan tmann".
        ljsi ess, a stlkan virtist tpast orin tvtug, tti mr vieigandi a spyrja hana, hvort hn hefi einhvern tma s mur hins dularfulla ngranna mns, enda hpi a minni hennar ni aftur til landshfingjatmabilsins. Hins vegar rddi g a spyrja hana, hvort maurinn hefi aldrei unni neitt. "Unni? Nei, g er alveg viss um a hann hefur aldrei unni neitt". a vottai fyrir sannfringarglampa augunum.
        "En menntun"? spuri g.
        J, a var altala hverfinu, a hann hafi byrja a lra gufri, en fari prflaus yfirum.
        ykir r ekki, kunni maur, lkt og mr a a su nokku nturleg rlg, a vera geveikur menntamaur og prflaus a auki? Ekki svo a skilja, a geveiki s ekki alltaf til ama. En hn hltur a leggjast nokku yngra , sem horft hafa tkifri lfsins renna sr r greipum, heldur en hina, sem aldrei hafa tt ess kost, a reyna andlegan mtt sinn.
        g eyddi grdeginum a mestu kaffihsi. g fer alltaf sama kaffihsi, enda er a grendinni. Auk ess liggja dagblin ar frammi. Mr ykir gilegt a skkva mr au, aeins ennan eina dag vikunnar. annig f g stafestingu ess, a a er ekki aeins mitt lf, sem er ffengilegt. Eitt stri hr og anna ar, blslys Borgarfiri og gjaldrot frystihss suur me sj. Allt telst etta til tinda sum dagblaanna, tt a s aeins hluti ess forgengilega lfs, sem allir lifa. essu kaffihsi sitja gjarnan bheimar og listamenn. Milli eirra kastast hlfkvenar vsur, lkt og eir vilji forast nin kynni. eyrum mr lta or eirra sem lkjarniur. veist, a a hver einstakur vatnsdropi lk renni braut og hverfi a eilfu, kemur annar svo vistulaust hans sta, a a er sem um sama dropann s a ra.
        Jja, hva sem v lur, settist g snemma vi ritvlina grkvldi. Granni minn mti dr gluggatjldin fr eins og hans er siur. blasti vi mr undarleg sjn. g s, a svartan vegginn, ntar tilteki vi hliina dyrunum, hafi hann mla hvtan kross. etta tkn gat ekki veri rum tla en mr. Renndi hann ef til vill grun , a kristindmi mnum vri eitthva ftt? tlai essi uppflosnai gufrinemi sr dul, a gera r mr sannkristinn mann? Mr var a huli. Hitt duldist mr ekki, a essi hvti kross svrtum vegg, gat ekki veri n merkingar.
        Fram eftir nttu bjstrai g vi a skrifa. En eins og sr ef flettir blaabunkanum efstu skrifborsskffunni til hgri, tti g erfitt me a halda hugsunum mnum rkrttu samhengi. tti? Nei, ekki tti, heldur ol ess manns, sem skynjar a mikil tindi eru vndum, n ess a hann geti gert sr grein fyrir eli eirra, orskum ea afleiingum.
        Sunnudagur. g vaknai vi ung slg kirkjuklukknanna holtinu. Syfjuum hndum flmai g eftir sgarettu og eldsptum kollinum, sem g nota sem nttbor. a er n einu sinni svo, a tbak er aldrei betra n hrifarkara en fastandi maga.
        Sennilega leikur r forvitni a vita, hvernig g eyddi essum degi. En g hef alltaf gtt ess, a lifa fbreytilegu lfi. Og a sem er fbreytilegt skiptir ekki mli. essi dagur lei tindalaust, allt ar til g settist vi skrifbori. g hafi hugsa mr, a halda fram skrifum mnum, ar sem fr var horfi. En um lei og g settist niur, var mr liti til ess gamla mti. Og s g nokku, sem var til ess, a g kva a skrifa r etta brf. Hvti krossinn var snum sta svarta veggnum. En g tk eftir nokkru, sem opnai augu mn fyrir v, hvers vegna gamli maurinn hafi mla hvtan kross svartan vegg, annig a g kmist ekki hj v a sj hann.
        g ykist vita, a egar g hef sagt r fr v, sem vi mr blasti, muni ig undra, a g skuli ekki hafa fora mr, srstaklega ljsi ess, a g skildi egar sta, hva g tti vndum. M vera, a spyrjir ig eirrar spurningar aftur og aftur. En sparau r maki, lagsmaur. g skal leia ig allan sannleikann. g hef egar sagt r, a g skist eftir fbreytilegu lfi. a kemur ekki til af v, a g telji a lfi hafi ekki upp neitt a bja. En g hef alla t ttast a, sem g ekki ekki. Vissulega gti veri gaman, a hafa nnara samneyti vi konur, en a skjalla r frnum vegi. En a gti lka haft skelfilegar afleiingar fr me sr. Eins er a me bheimana og listamennina, sem g s alltaf kaffihsinu laugardgum. Hugsanlega vri a maksins vert, a kynnast eim rlti nnar. En a er aldrei a vita til hvers au kynni gtu leitt. stuttu mli sagt; g lifi en lifi ekki!
        Fyrirgefu a g skuli leggja fyrir ig spurningu. g geri a ljsi ess, a arft aeins a svara henni gagnvart sjlfum r. En hvort telur ann mann, sem raun er lifandi dauur, lifandi ea dauan? a sem g s herbergi gamla mannsins n kvld, vakti essa spurningu huga mr og veitti mr jafnframt svar. verbita krossins hafi hann letra nafn mitt, fingardag og daginn dag. Samstundis vissi g, a essi undarlegi ngranni minn, taldi mr ekki fleiri lfdaga rf. Og hef alla t veri lifandi dauur. Dauamaur! v kva g, a lta slag standa og fara hvergi. fyrsta skipti vinni skyldi g mta einhverju vntu, n ess a renna af hlmi,- eins tt a kostai mig lfi, sem g hvort sem er hef aldrei lifa. a er langt lii a mintti. Gamli maurinn hefur stai vi gluggann rman hlftma og horft mig. Augu hans eru ekki lengur hvss og bitur. au lsa aeins einskonar hlutleysi. g veit hva g vndum. Ekki smatrium, en meginatrii er mr ljst.
        Hann opnar gluggann. g s hann lyfta riffli. Hann leggur skefti a xl sr. Miar. Miar mig.  Klu
 
 

Aftur forsu